Mạch ngừng bê tông là một kỹ thuật cần thiết trong các kết cấu công trình xây dựng, vì nó giúp quá trình thi công bê tông diễn ra hiệu quả và dễ kiểm soát hơn, đồng thời giúp cho kết cấu công trình bền vững, hạn chế vết nứt. Vậy Mạch ngừng bê tông là gì? Cách xử lý khi thi công như thế nào để mạch ngừng có thể phát huy hiệu quả tốt nhất. Hãy cùng REXAM tìm hiểu nhé!!!
Mạch ngừng bê tông là gì?
- Mạch ngừng bê tông là vị trí gián đoạn kỹ thuật trong quá trình thi công các khối bê tông, được tạo ra và sử dụng như một mối nối vì một mục đích kỹ thuật, hoặc hình thành do việc đội ngũ thi công không thể đảm bảo đổ bê tông liên tục.
- Tại mạch ngừng, lớp bê tông mới chỉ có thể được đổ sau khi lớp bê tông trước đó đã đông cứng hoàn toàn.
Nguồn gốc của mạch ngừng
- Mạch ngừng được tạo ra do các yêu cầu kỹ thuật trong quá trình thi công bê tông, hoặc do các điều kiện khách quan nên đội ngũ thi công không thể tiến hành đổ bê tông liên tục.
- Nguyên nhân cho sự tồn tại cho mạch ngừng chính là:
- Khi lớp bê tông đã được đổ đang trong quá trình đóng rắn, việc tiếp tục đổ thêm một lớp bê tông mới lên phía trên, sẽ không thể khiến hai phần bê tông này liên kết lại với nhau một cách bền vững và chắc chắn, làm ảnh hưởng đến độ bền và khả năng chịu lực của kết cấu tổng thể.
- Để hạn chế tình trạng này, đội ngũ thi công cần có thời gian để lớp bê tông đã đổ trước đó đóng rắn và ổn định hoàn toàn, rồi mới tiến hành đổ lớp tiếp theo.
=> Vị trí gián đoạn được hình thành giữa khối bê tông đã đổ trước, và khối bê tông tiếp theo được gọi là mạch ngừng.
Mục đích của mạch ngừng:
- Giảm nứt nẻ: Mạch ngừng giúp giảm thiểu việc bê tông bị nứt do sự giãn nở, hoặc co ngót không đồng đều do sự thay đổi nhiệt độ từ môi trường.
- Phân đoạn thi công: Tạo thành các mạch ngừng là một cách để đội ngũ thi công kiểm soát tốt hơn quy trình đổ bê tông, đặc biệt là đối với các công trình lớn. Bởi vì, nhờ có mạch ngừng, quy trình đổ bê tông được chia thành các giai đoạn nhỏ, dễ dàng giám sát, và quản lý chất lượng.
- Giúp thi công các công trình phức tạp: Các công trình bê tông có cấu trúc phức tạp rất khó để thi công chỉ trong một lần đổ bê tông, do đó nó cần được chia thành nhiều đoạn thích hợp để dễ dàng đổ bê tông hơn.
Cách xử lý mạch ngừng
Thời Gian Ngừng:
- Thời gian ngừng là khoảng thời gian giữa việc hoàn tất đổ lớp bê tông trước và việc bắt đầu đổ lớp bê tông tiếp theo.
- Khoảng thời gian này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng liên kết giữa các lớp bê tông, bởi vì:
- Nếu thời gian ngừng quá dài: lớp bê tông cũ sẽ đạt cường độ cao hơn lớp bê tông mới, khiến chúng không thể liên kết chặt chẽ với nhau.
- Nếu thời gian ngừng ngắn: lớp bê tông cũ chưa ổn định hoàn toàn nên không thể chịu lực từ lớp bê tông mới, dẫn đến hiện tượng nứt gãy bê tông.
=> Thời gian ngừng thích hợp để đảm bảo sự liên kết tốt nhất giữa lớp bê tông cũ và mới là từ 20 đến 24 giờ. Trong khoảng thời gian này, lớp bê tông cũ thường đạt được cường độ tối thiểu là 25 kg/cm² , đảm bảo lớp bê tông mới (R2) có thể bám dính hiệu quả mà không gây nứt hay hư hại.
Vị trí mạch ngừng:
Các vị trí nên bố trí mạch ngừng.
- Vị trí có sự thay đổi về phương chịu lực: Mạch ngừng nên được đặt tại các vị trí có sự thay đổi về phương chịu lực của kết cấu bê tông, giúp phân phối lực đều hơn và giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực đến kết cấu.
- Vị trí có nội lực nhỏ: Nên đặt mạch ngừng tại các vị trí có nội lực nhỏ, giúp hạn chế tình trạng kết cấu bị trượt hoặc suy yếu do mạch ngừng.
- Vị trí thay đổi tiết diện: Mạch ngừng nên được bố trí tại các vị trí có tiết diện thay đổi đột ngột giữa các phần trong kết cấu bê tông. Điều này giúp duy trì tính đồng nhất của kết cấu và giảm thiểu ứng suất không đều.
Bố trí mạch ngừng theo cấu kiện
- Cấu kiện chịu nén: Mạch ngừng có thể được đặt ở bất kỳ vị trí nào thuận lợi cho thi công, vì các lớp bê tông sẽ bị ép chặt vào nhau khi chịu nén, giảm thiểu ảnh hưởng đến khả năng làm việc của kết cấu.
- Cấu kiện chịu uốn: Mạch ngừng không ảnh hưởng nhiều đến khả năng chịu lực của cấu kiện bê tông cốt thép. Tuy nhiên, không nên đặt mạch ngừng tại các vị trí có mô-men uốn lớn (độ cong lớn) đặc biệt là trong vùng chịu kéo, để tránh tách lớp bê tông, hoặc gây sập.
- Cấu kiện chịu cắt: Mạch ngừng phải được đặt tại các vị trí có lực cắt nhỏ, vì các lớp bê tông có thể trượt lên nhau, gây nguy hiểm cho kết cấu.
Xử lý mạch ngừng
Một số điều cần lưu ý trong thi công mạch ngừng:
- Mạch ngừng phải phẳng và vuông góc: Mạch ngừng cần phải phẳng và vuông góc với phương truyền lực nén vào kết cấu. Điều này đảm bảo lực nén hình thành do kết cấu tạo ra một lực đủ lớn để đảm liên kết các khối bê tông, mà không chịu ảnh hưởng bởi mạch ngừng.
- Mạch ngừng đứng: Khi thi công mạch ngừng đứng, nên sử dụng khuôn định hình. Khuôn giúp cho bề mặt bê tông phẳng và đảm bảo khối bê tông không bị xô lệch so với bản vẽ thiết kế.
Yêu cầu kỹ thuật khi thi công mạch ngừng đứng:
- Mạch ngừng cắt qua dầm phụ:
- Vị trí: Có thể đặt tại bất kỳ tiết diện nào nằm trong đoạn 1/3 chính giữa của nhịp dầm phụ và nhịp bản theo phương dầm phụ.
- Lý do: Trong khu vực này, lực cắt trong cả bản và dầm phụ đều nhỏ, giúp giảm tác động tiêu cực của mạch ngừng đối với kết cấu.
- Mạch ngừng cắt qua dầm chính:
- Vị trí: Có thể đặt tại bất kỳ tiết diện nào trong đoạn 1/2 chính giữa nhịp dầm chính và nhịp bản theo phương dầm chính.
- Lưu ý: Khu vực này cũng có lực cắt nhỏ, nhưng cần hạn chế vì mạch ngừng có thể cắt qua nhịp làm việc chính của hệ thống kết cấu. Do đó, việc đổ bê tông song song với dầm phụ là ưu tiên hơn.
Yêu cầu kỹ thuật khi thi công mạch ngừng ngang:
- Vị trí: Thường được đặt tại dầm ở vị trí dưới nách dầm, cách khoảng 20-30 mm từ nơi tiếp giáp giữa dầm và sàn.
Kích thước và hình dáng của mạch ngừng:
- Mạch ngừng nên có chiều dài ngắn nhất và càng thẳng, ít gấp khúc càng tốt. Điều này giúp giảm bề mặt mạch ngừng và duy trì tính đồng nhất của kết cấu.
Tiêu Chuẩn Việt Nam TCVN 4453:1995:
- Theo Điều 6.6.5 và 6.6.7:
- Khi đổ bê tông theo hướng song song với dầm phụ, mạch ngừng bố trí trong khoảng 1/3 đoạn giữa nhịp của dầm.
- Khi đổ bê tông theo hướng song song với dầm chính, mạch ngừng bố trí trong hai khoảng giữa của nhịp dầm và sàn (mỗi khoảng 1/4 nhịp).
Một số cách xử lý bề mặt bê tông đã đổ trước khi thi công lớp bê tông mới.
- Trước khi đổ bê tông mới, bề mặt lớp bê tông cũ cần được vệ sinh sạch sẽ và tưới nước xi măng, để gia tăng độ ẩm, giúp hai khối bê tông dễ dàng kết dính với nhau hơn.
- Đối với mạch ngừng đứng, bề mặt cần được chà gọn để loại bỏ những phần bê tông không đạt chất lượng. Sau đó, tưới nước xi măng lên bề mặt để tăng khả năng kết dính.
- Đối với mạch ngừng ngang, sau khi chà gọn, bề mặt cần được phủ một lớp vữa xi măng mác cao dày khoảng 2-3 cm trước khi đổ bê tông mới.
- Đội ngũ thi công có thể cân nhắc sử dụng các phụ gia kết dính để lấp đầy các mạch ngừng, gia tăng tính liên kết giữa các khối bê tông.
Các loại mạch ngừng bê tông
Mạch ngừng cô lập
Mạch ngừng cô lập (Isolation joints) là khe hở giữa các lớp bê tông hoặc giữa bê tông và các cấu kiện khác như cột, tường, hoặc ống.
Chúng được thiết kế để cho phép các lớp bê tông di chuyển độc lập mà không gây ra nứt hoặc hư hỏng cho các cấu kiện xung quanh. Mạch ngừng cô lập đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và bền vững của các công trình bê tông.
Thi công mạch ngừng cô lập
- Mạch ngừng cô lập được tạo ra bằng cách đặt vật liệu mạch ngừng vào vị trí mong muốn trước khi đổ bê tông. Khi bê tông đã được đổ và đông cứng, ổn định hoàn toàn, phần trên cùng của vật liệu mạch ngừng có thể được cắt bỏ và lấp đầy bằng chất kết dính.
Lợi ích của mạch ngừng cô lập
- Giảm nứt bê tông:
- Bê tông có xu hướng nở rộng và co lại do sự thay đổi nhiệt độ và tải trọng. Mạch ngừng cô lập cho phép các lớp bê tông di chuyển độc lập, giảm nguy cơ nứt do các lớp bê tông khác hoặc cấu kiện xung quanh.
- Hoặc khi các trụ cột bị lún, nó sẽ không khiến phần bê tông xung quanh bị lún theo, do đã được phân cách bởi mạch ngừng cô lập.
Mạch ngừng xây dựng
Mạch ngừng xây dựng (Construction joints) là các khe hở kỹ thuật được tạo ra trong quá trình thi công bê tông, thường xuất hiện ở những điểm bắt đầu và kết thúc của công việc đổ bê tông. Chúng giúp phân chia bê tông thành các phần khác nhau, đảm bảo chất lượng và tính bền vững của công trình.
Thi công mạch ngừng xây dựng
- Mạch ngừng xây dựng thường được hình thành bằng cách sử dụng các loại vách ngăn, được làm từ gỗ, thép, nhựa hoặc bê tông đúc sẵn.
- Thông thường, trước khi tiến hành thi công, các kỹ sư đã tính toán vị trí sao cho các mạch ngừng xây dựng có khả năng hoạt động như mạch ngừng co giãn. Nên đôi khi lợi ích của mạch ngừng thi công sẽ khá tương tự như mạch ngừng co giãn.
Lợi ích của mạch ngừng xây dựng
- Duy trì tính toàn vẹn cấu trúc:
- Mạch ngừng xây dựng giúp tạo ra không gian để các khối bê tông có thể giãn nở, hoặc co lại mà không va chạm, gây nứt.
- Cho phép chia công việc đổ bê tông thành các giai đoạn nhỏ và thích hợp, giúp kiểm soát chất lượng công trình tốt hơn.
Mạch ngừng co giãn
Mạch ngừng co giãn (Contraction joints) là một loại khe hở được thiết kế và tạo ra trong quá trình thi công bê tông để điều khiển vị trí của các vết nứt do sự thay đổi kích thước của bê tông.
Mạch co giãn thực chất là một vết nứt trong lớp bê tông mà chúng ta chủ động tạo ra theo một đường lối của riêng mình. Điều này giúp các vết nứt xảy ra theo kế hoạch, thay vì xuất hiện ở các vị trí không lường trước.
Thi công mạch ngừng co giãn
- Mạch co giãn thường được tạo ra bằng cách cắt bằng cưa. Thời điểm và độ sâu của việc cắt này sẽ được tính toán bởi những kỹ sư chuyên nghiệp.
- Nếu cắt quá muộn, bê tông sẽ hình thành các vết nứt lan ở những nơi không mong muốn.
- Nếu cắt không đủ sâu, mạch sẽ không đủ khả năng để điều hướng vết nứt.
- Ngoài ra, đội ngũ thi công có thể sử dụng các công cụ tạo mạch bê tông như công cụ tạo rãnh hoặc dải nhựa để tạo ra các mạch. Các công cụ này cần được sử dụng đúng thời điểm và độ sâu phù hợp.
- Cuối cùng, mạch ngừng co giãn có thể được thi công bằng cách sử dụng cưa cắt sớm. Thực hiện cắt mạch chỉ trong 1 đến 4 giờ sau khi đổ bê tông, tùy thuộc vào nhiệt độ không khí. Độ sâu thông thường của mạch ngừng co giãn là 1 inch, tùy thuộc vào điều kiện và đặc điểm thi công.
Lợi ích của mạch ngừng co giãn
- Mạch co giãn giúp kiểm soát vị trí của các vết nứt do co ngót, đảm bảo chúng xảy ra tại các khu vực dự kiến, từ đó giữ cho bề mặt bê tông bằng phẳng và đẹp mắt.
Như vậy, REXAM đã cùng quý khách hàng tìm hiểu về mạch ngừng bê tông trong thi công kiến trúc, cũng như cách xử lý chúng. Hy vọng, thông qua bài viết này, các bạn đã hiểu thêm về kết cấu bê tông nói chung, và kỹ thuật mạch ngừng nói riêng.
REXAM không nhận thi công sơn epoxy, nhưng chúng tôi chuyên bán các loại sơn epoxy cho sàn bê tông. Tác dụng của các loại sơn này là tăng thêm các chức năng như: kháng hóa chất, chống va đập,… cho sàn, đồng thời cũng giúp tăng tuổi thọ của sàn.
Thế nên, nếu quý khách hàng có nhu cầu mua sơn epoxy, đừng chần chờ mà hãy liên hệ với REXAM ngay thông qua website: rexam.co hoặc số hotline: 0987 575 043, REXAM luôn sẵn sàng phục vụ quý khách hàng.
CÔNG TY TNHH REXAM tự hào là đơn vị thương mại và thi công sơn công nghiệp, sơn chống rỉ, sơn epoxy,…. có nhiều năm kinh nghiệm, do đó hãy để chúng tôi được đồng hành cùng bạn trong hành trình tìm ra giải pháp sơn đáp ứng được nhu cầu của mình.
Thông tin liên hệ:
CÔNG TY TNHH REXAM
Địa chỉ: 166 Quách Đình Bảo, P. Phú Thạnh, Q. Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh.
Văn Phòng: 43 TL02, Phường Thạnh Lộc, Quận 12, Hồ Chí Minh.
Hotline: 0987 575 043.
Email: rexam.co@gmail.com.
Website: https://rexam.co/
